Z czego robi się mydło: tłuszcz, ług i reakcja zmydlania
Ze 100 g oliwy i 13,4 g wodorotlenku sodu rachunek daje 103,1 g mydła i 10,3 g gliceryny. Woda jest środowiskiem reakcji, a nie substratem.
8 min
Trace, temperatury, przetłuszczenie, faza żelowa. Co się dzieje w garnku między wlaniem ługu a pocięciem kostki.
Zmydlanie to reakcja tłuszczu z wodorotlenkiem, w której powstaje mydło i gliceryna. W garnku widać ją jako kolejne stany masy, a każdy z nich da się opisać temperaturą i czasem.
Pierwszy stan to emulsja zaraz po połączeniu ługu z olejami. Drugi to trace, czyli moment, w którym masa gęstnieje na tyle, że ślad z blendera zostaje na powierzchni. Trzy rzeczy potrafią udawać trace i nim nie są: zbyt niska temperatura, twarde tłuszcze krzepnące na brzegach i źle zdyspergowany ług.
Temperatura decyduje o tempie. Tłuszcze stałe, takie jak masło kakaowe, łój czy smalec, zaczynają krzepnąć, zanim reakcja się rozkręci, i wtedy masa się rozwarstwia. Za dużo ciepła prowadzi w drugą stronę, do przepalenia.
Faza żelowa to etap, w którym masa w formie nagrzewa się od własnej reakcji i robi się przezroczysta. Pełny żel ogranicza popiół sodowy na powierzchni. Owijanie formy kocem zwiększa jednak ryzyko przepalenia, bo dokłada ciepła do bilansu.
Przetłuszczenie należy do procesu, a nie do dekoracji. Liczę je jako odjęcie ługu, a nie dolewkę oleju na koniec, i zawsze zostawiam zapas na rozrzut SAP.
Teksty w tym dziale opisują kolejne stany masy i granice, których pilnuję: temperatury przy łączeniu, stężenie ługu i izolację formy.
Ze 100 g oliwy i 13,4 g wodorotlenku sodu rachunek daje 103,1 g mydła i 10,3 g gliceryny. Woda jest środowiskiem reakcji, a nie substratem.
8 min
Mydło w domu robi się z tłuszczu i ługu, i nie ma na to drogi na skróty. Jest za to kolejność, której się trzymam od lat, i rachunek, który robi się przed zakupami, a nie przy garnku.
10 min
Superfat nie jest dodatkiem do mydła. Jest brakiem ługu — świadomym, policzonym i wpisanym do rachunku, zanim cokolwiek trafi na wagę.
7 min